آب تخلیه نمی‌شود و کف محفظهٔ ظرفشویی بوش جمع می‌شود
E24E18 (روایت غیررسمی/فروم)E15 (در صورت نفوذ آب به سینی تحتانی)
معادل انگلیسی: Not Draining / Water Pooling in Tub سطح دشواری تعمیر: ★★☆☆☆ (مسیر کاربر: فیلتر و شلنگ؛ مسیر پمپ/کانال داخلی: تکنسین)
۱. خلاصه
تخلیه‌نشدن آب در ظرفشویی بوش آن‌قدر شایع است که بوش چند صفحهٔ رسمی جدا («Dishwasher water does not drain» در مناطق مختلف و مقالهٔ رسمی E24) و iFixit یک راهنمای کامل مخصوص آن دارد. طبق راهنمای iFixit، «E24 معمولاً یعنی ظرفشویی نمی‌تواند آب را تخلیه کند» و محرک‌های تیپیک آن فیلتر گرفته، پروانهٔ pump گیرکرده، شلنگ فاضلاب تاخورده، اتصال siphon/air gap مسدود یا کانال تخلیهٔ داخلی گرفته است. در مدل‌های نو گاهی فقط «آب باقی‌ماندهٔ کم» وجود دارد که در r/HomeImprovement به‌عنوان رفتار نرمال (مخصوصاً با rinse aid کم یا آب سخت) گزارش شده — بین «جمع‌شدن چند لیتر» و «رطوبت طبیعی کف مخزن» تمایز قائل شوید.
۲. علائم مشاهده‌ای (Symptoms)
- آب قابل‌مشاهده (نصف تا چند سانتی‌متر) کف مخزن زیر سبد پایین ایستاده و چرخه تمام نمی‌شود یا در مرحلهٔ drain طول می‌کشد.
- نمایشگر: کد E24 (راهنمای رسمی بوش آمریکا و iFixit)؛ در برخی گزارش‌های فروم/تعمیرکار E18 هم برای timeout تخلیه در بوش ذکر شده (روایت دوم را پایین‌تر با attribution آورده‌ایم).
- اگر هم‌زمان E15 ظاهر شد: آب به سینی تحتانی نفوذ کرده و leak protection فعال شده → اول نشت آب از زیر در یا اطراف بدنهٔ ظرفشویی بوش (فعال‌شدن AquaStop / خطای E15) را بخوانید.
- صدای وزوز/هوم ممتد پمپ هنگام تخلیه بدون جریان آب = گیر پروانه یا انسداد مسیر.
- بازگشت کف یا بوی فاضلاب از شلنگ = air gap/siphon و ارتفاع حلقهٔ تخلیه (high loop) را چک کنید.
۳. عیب‌یابی گام‌به‌گام (Diagnostic Flow)
- گام: تمیزکردن فیلتر/اسیورچ — برق و آب را قطع، سبدها را خارج و فیلتر استوانه‌ای + توری فلزی را بشویید (دستور iFixit). انتظار: تخلیه در چرخهٔ بعد — اگر نه: گام بعد.
- گام: پروانهٔ پمپ (impeller) — آب راکد را با ظرف/جارو تر-خشک بکشید؛ دریچهٔ پمپ (در بسیاری بوش‌ها با چرخاندن درپوش سینی نیم‌ساز/پلاستیکی باز می‌شود) را باز و با انگشت چرخش آزاد پروانه را تست کنید؛ جسم خارجی (هسته، شیشهٔ شکسته، استخوان) را خارج کنید (iFixit + wilsonmyers).
- گام: شلنگ فاضلاب — تاخوردگی/له‌شدگی پشت دستگاه و ارتفاع high loop زیر سینک را ببینید؛ گرفتگی را با جاروی تر/خشکِ مایعات (suction) از سمت خانه تست کنید (روش مستند iFixit).
- گام: siphon/air gap — اتصال سیفون پشت دستگاه را باز و رسوبات را بشویید؛ iFixit این را «معادل air gap در manuals بوش» نامیده و مهرشدن/لجن آن را علت مستند می‌داند.
- گام: کانال تخلیهٔ داخلی — اگر خط بیرونی باز است ولی همچنان E24 می‌گیرید: طبق iFixit کنارپنل‌ها و اسمبل لوله‌کشی چپ را باز و با سیم انعطاف‌پذیر (spiral) کانال داخلی را باز کنید، سپس با آب گرم + شوینده فلاش بزنید و درزها را با سیلیکون دوباره درزگیری کنید.
- گام: خود پمپ و مدار فرمان (تکنسین) — اگر مسیرها باز است: پمپ نمی‌چرخد → تست مقاومت سیم‌پیچ/ولتاژ روی پمپ و بررسی pressure sensor طبق روایت home-appliance-repair-san-diego (E18 با فیلتر تمیز = سنسور فشار یا پروانه) → خرابی پمپ تخلیهٔ ظرفشویی بوش و گرفته‌شدن پروانهٔ پمپ.
جدول تست‌های اهم‌متر و ولتاژ (Multimeter)
| نقطهٔ تست / قطعه | مقدار سالم | واحد | در صورت انحراف | منبع |
|---|---|---|---|---|
| پروانهٔ drain pump | چرخش آزاد بدون سفتی | مکانی | گیر → تمیز/تعویض پمپ | iFixit E24 |
| سیم‌پیچ پمپ تخلیه | مقدار مدل‌محور؛ منبع عمومی عدد نمی‌دهد | Ω | مفتی/اتصال کوتاه → تعویض | کم‌مستند (عدد از پلاک پمپ) |
| ولتاژ دو پمپ هنگام فرمان drain | ۲۲۰–۲۴۰ VAC (شبکه ایران؛ منابع آمریکایی ۱۲۰ VAC) | VAC | نبود ولتاژ → برد/رله: خرابی برد الکترونیکی اصلی (control board / relay board) ظرفشویی بوش | روش عمومی + iFixit (منبع آمریکایی با ۱۲۰ VAC) |
| سطح آب راکد مجاز | «کمی رطوبت» نرمال است؛ بیش از ~۱–۲ سانتی‌متر غیرنرمال | — | ایستابی زیاد → مسیر تخلیه | r/HomeImprovement (تجربه کاربران) |
۴. دلایل ریشه‌ای و راه‌حل‌ها
| # | دلیل احتمالی | احتمال شیوع | راه‌حل | قطعه موردنیاز |
|---|---|---|---|---|
| ۱ | فیلتر/سیفون چرب و گرفته | زیاد | شست‌وشوی کامل فیلتر و siphon | — |
| ۲ | جسم خارجی زیر پروانهٔ پمپ | زیاد | بازکردن دریچهٔ پمپ و خارج‌کردن جسم | — |
| ۳ | تاخوردگی/ارتفاع نادرست شلنگ تخلیه | متوسط | اصلاح high loop و مسیر شلنگ | — |
| ۴ | گرفتگی کانال تخلیهٔ داخلی | متوسط | بازکردن اسمبل لوله‌کشی و سیم‌پیچی spiral | سیلیکون درزگیری |
| ۵ | سوختن پمپ تخلیه | متوسط | خرابی پمپ تخلیهٔ ظرفشویی بوش و گرفته‌شدن پروانهٔ پمپ | drain pump |
| ۶ | خرابی pressure sensor/فلوت (با E18 طبق روایت San Diego) | کم | تعویض سنسور فشار | pressure switch (شماره از پلاک) |
| ۷ | فرمان ندادن برد به پمپ | کم | خرابی برد الکترونیکی اصلی (control board / relay board) ظرفشویی بوش | control board |
۵. دستورالعمل تعویض قطعه (Repair Procedure)
- برق را قطع (در توکارها فیوز را خاموش کنید) و شیر آب را ببندید؛ iFixit هر دو را گام اول می‌داند.
- آب راکد را با ظرف و اسفنج یا جاروی تر/خشک تخلیه کنید تا کف آشپزخانه غرق نشود.
- فیلترها را خارج و دریچهٔ سرویس پمپ را باز کنید؛ پمپ در اکثر بوش‌ها با یک چرخش‌نیم‌دور + کشیدن قفل می‌شود (در مدل خود با دفترچه تطبیق دهید).
- پمپ جدید: «شماره فنی را از روی قطعهٔ معیوب یا کاتالوگ مدل (E-Nr) استخراج کنید»؛ در پلتفرم BSH پمپ‌های Siemens معمولاً مشترک‌اند — فقط با تطبیق شماره تأمین‌کننده.
- موقع بستن، اورینگ/نشیست پمپ را تمیز و کامل بنشاند؛ نشتی به سینی تحتانی بلافاصله E15 می‌سازد (نشت آب از زیر در یا اطراف بدنهٔ ظرفشویی بوش (فعال‌شدن AquaStop / خطای E15)).
- یک چرخهٔ کوتاه Rinse/Drain بدون ظرف اجرا و زمان تخلیه را زمان بگیرید.
۶. قطعات یدکی مرتبط
| نام قطعه (EN) | کد مرجع / Part Number | توضیح |
|---|---|---|
| Drain pump | شماره فنی از روی قطعهٔ معیوب/کاتالوگ مدل | در بوش معمولاً پمپ تخلیهٔ مجزای قابل‌دسترسی از دریچه |
| Filter / sump assembly | شماره فنی از روی قطعهٔ معیوب/کاتالوگ مدل | فیلتر استوانه‌ای + توری فلزی |
| Drain hose | شماره فنی از روی قطعهٔ معیوب/کاتالوگ مدل | له‌شدگی/تاخوردگی علت مستند E24 |
| Siphon / air gap fitting | شماره فنی از روی قطعهٔ معیوب/کاتالوگ مدل | شست‌وشو اغلب مشکل را حل می‌کند |
| Pressure sensor | شماره فنی از روی قطعهٔ معیوب/کاتالوگ مدل | روایت E18-با-فیلتر-تمیز (San Diego) |
هیچ شماره فنی ساخته‌شده‌ای در این جدول نوشته نشود؛ اگر منبع معتبری شماره نداده، همان جملهٔ «از روی قطعهٔ معیوب یا کاتالوگ مدل استخراج کنید» کافی است.
۷. تنظیمات و ریست پس از تعمیر
- پس از رفع انسداد، E24/E18 با انجام یک چرخهٔ کامل تخلیه‌شده پاک می‌شود؛ در مدل‌های نمایشگردار، ریست ساده: برق ۱–۲ دقیقه قطع (راهنمای رسمی مقالهٔ E24 بوش مسیر reset را همان صفحه نشان می‌دهد).
- چرخهٔ Service/Machine Care (تمیزکردن داخلی با پاکیزه‌ساز) بعد از کار روی سینی توصیه می‌شود.
- اگر دستگاه زیاد صابون/سودا مصرف می‌کند، کف مانع تخلیه می‌شود → کفی‌شدگی بیش از حد و سرریز فوم از درز در ظرفشویی بوش.
۸. نکات ایمنی
- قبل از بازکردن دریچهٔ پمپ حتماً برق قطع باشد؛ پمپ روی mains ۲۲۰–۲۴۰ VAC (ایران) کار می‌کند و منابع آمریکایی ۱۲۰ VAC مبنا دارند.
- آب راکد ممکن است شیشهٔ شکسته/اجسام تیز داشته باشد؛ دستکش و محافظ انگشت.
- برش لبهٔ تیز ورق زیرین؛ در توکارها مراقب خط گاز/سینک بالای سر باشید.
- فلاش با سیم spiral را بدون محافظ چشم انجام ندهید (پرش رسوب).
۹. پیشگیری
- هر ۱–۲ ماه شست‌وشوی فیلتر با آب گرم + مایع چربی‌زدا؛ در r/HomeImprovement رسوب چربی علت اصلی ایستابی مدل‌های نو گزارش شده.
- استفاده از نمک و rinse aid تنظیم‌شده متناسب سختی آب (در بسیاری شهرهای ایران بالای ۳۰۰ ppm) برای کاهش رسوب کانال‌ها.
- گیرهٔ high loop شلنگ را هرگز پایین نیندازید؛ برگشت فاضلاب را ممنوع می‌کند.
- تمیزکردن دوره‌ای سیفون/air gap پشت دستگاه.
۱۰. خطاهای رایج تعمیرکار
- تعویض پمپ بدون بازکردن فیلتر و سیفون — اکثراً انسداد ساده‌اند (تأکید iFixit و صفحات رسمی بوش).
- اشتباه گرفتن «کمی آب راکد نرمال» با خرابی و بازکردن بی‌مورد دستگاه.
- نادیده‌گرفتن E15 هم‌زمان؛ نشتی به سینی تحتانی اولویت ایمنی دارد.
- بستن شلنگ تخلیه بدون high loop بعد از سرویس → اثر سیفونی (siphon) و ایستابی مجدد.
- تست پمپ خارج از مدار با برق مستقیم بدون درنظرگرفتن ولتاژ صحیح (۱۲۰ در برابر ۲۳۰).
۱۱. ایرادهای مرتبط
- خرابی پمپ تخلیهٔ ظرفشویی بوش و گرفته‌شدن پروانهٔ پمپ
- نشت آب از زیر در یا اطراف بدنهٔ ظرفشویی بوش (فعال‌شدن AquaStop / خطای E15)
- بوی نامطبوع از محفظهٔ ظرفشویی بوش و کثیفی فیلتر/اسیورچ (sump)
- صدای غیرعادی، خرخر، ضربه یا لرزش ظرفشویی بوش حین کار
- راهنمای کدهای خطا و الگوی چشمک چراغ‌های پنل ظرفشویی بوش
- کفی‌شدگی بیش از حد و سرریز فوم از درز در ظرفشویی بوش
۱۲. منابع (Sources)
- Bosch Dishwasher Error Code E24: How to Fix & Reset — Bosch US (رسمی) — دسترسی: ۱۴۰۵/۰۷/۰۷
- How to Fix the Bosch Dishwasher E24 Error Code — iFixit — دسترسی: ۱۴۰۵/۰۷/۰۷
- Dishwasher water does not drain — Bosch Home Thailand (رسمی) — دسترسی: ۱۴۰۵/۰۷/۰۷
- Dishwasher is not draining — Bosch Home South Africa (رسمی) — دسترسی: ۱۴۰۵/۰۷/۰۷
- Bosch Dishwasher Not Draining? Fix It in the Right Order — Wilson Myers — دسترسی: ۱۴۰۵/۰۷/۰۷
- Bosch Gives Error E18, but the Filter Is Clean — Home Appliance Repair San Diego — دسترسی: ۱۴۰۵/۰۷/۰۷
- New Bosch Dishwasher not draining entirely — r/HomeImprovement — دسترسی: ۱۴۰۵/۰۷/۰۷
- Bosch Dishwasher Not Draining: Causes and Safe Checks — Adrium Service — دسترسی: ۱۴۰۵/۰۷/۰۷
یادداشت هزینه (تقریبی)
- «خدمت از ما» (۱۴۰۵): تعمیر ظرفشویی از حدود ۷۵۰٬۰۰۰ تومان شروع می‌شود (تقریبی، عمومی؛ تفکیک شده برای پمپ تخلیه مستند نشد).
- برآورد ریالی اختصاصی پمپ تخلیه بوش مستند یافت نشد؛ استعلام روز با شماره پلاک پمپ الزامی است.