معادل انگلیسی: Vertical / Horizontal Lines on Screen سطح دشواری تعمیر: ★★★★☆ (تشخیص ساده؛ تعمیر پنل/T-CON کارگاه تخصصی است)
۱. خلاصه
خطوط عمودی/افقی از شکایتهای شایع تلویزیونهای LED است و برای ایکسویژن هم صفحات عیبیابی فارسی متعددی (سرویس IR، تیوی ایکسویژن، ۳سوت) وجود دارد. قاعدهٔ کلی که این منابع ذکر میکنند: خطوط عمودیِ تمامقد معمولاً به مسیر پنل/T-CON و اتصالات COF مربوط است، خطوط افقی اغلب از T-CON، ribbon یا main board میآید. اگر خط فقط روی یک ورودی خاص باشد، ایراد سیگنال است نه سختافزار (پورتهای HDMI و «سیگنال نیست»).
۲. علائم مشاهدهای (Symptoms)
- یک یا چند خط عمودی رنگی/سیاه از بالا تا پایین صفحه.
- خط یا نوار افقی در یک نقطه از صفحه (شایعتر: انتهای پایین یا بالا).
- خطوط در همهٔ منابع (منو، کانال، HDMI) دیده میشوند → سختافزاری.
- خطوط فقط روی HDMI/گیرنده → به پورتهای HDMI و «سیگنال نیست» و تیونر، آنتن و گیرندهٔ دیجیتال (DVB-T2) — کانال پیدا نمیشود.
- گاهی با ضربهٔ ملایم قاب یا گرم شدن دستگاه تغییر میکنند → اتصال کهنه (ribbon/COF).
۳. عیبیابی گامبهگام (Diagnostic Flow)
- گام: تست منوی داخلی — OSD و صفحهٔ تنظیمات را باز کنید؛ اگر خط در منو هم هست → سختافزار پنل/T-CON. اگر نیست → سیگنال/کابل.
- گام: عکس ثابت تست — یک تصویر تمامصفحه از فلش USB نشان دهید؛ ثبات خط روی تصویر ثابت، تائید همان مسیر پنل است.
- گام: آزمون فشار/گرمای کنترلشده — با دستمال نرم فشار خیلی ملایم روی حاشیهٔ پایین پنل یا لمسِ ناحیهٔ گرمِ T-CON: تغییر ظاهر خط = مشکل contact/COF (روش سنتی عیبیابی که basetvservice هم به شل بودن کانکتورها اشاره میکند).
- گام: بازرسی کانکتور LVDS/DSFB و ribbonهای T-CON — دستگاه خاموش؛ سوکتها را باز و با استیک تمیز کرده و دوباره جا بزنید.
- گام: تفکیک T-CON از پنل (تکنسین) — اگر خط با حرارت دادن محل COF (با هویهٔ هوای داغ حرفهای) موقتاً اصلاح شد، اتصال COF ضعیف است؛ در غیرصورت T-CON یا پنل متهم است. برای ایکسویژن جدول کد خطای رسمی منتشر نشده (کممستند).
جدول تستهای اهممتر و ولتاژ (Multimeter)
| نقطهٔ تست / قطعه | مقدار سالم | واحد | در صورت انحراف | منبع |
|---|---|---|---|---|
| ولتاژ GVDD/VGL/VSH روی T-CON | مطابق سیلک/اسکماتیک همان برد | VDC | انحراف → خرابی T-CON | روش عمومی (کممستند برای ایکسویژن) |
| continuity ribbon LVDS/DSFB | بدون قطعی، کانکتور سالم | Ω | قطعی → تعویض ribbon | service-ir.ir |
| فیوز کوچک روی T-CON | continuity نزدیک صفر | Ω | قطعی → بررسی اتصالی COF قبل از تعویض | روش عمومی |
۴. دلایل ریشهای و راهحلها
| # | دلیل احتمالی | احتمال شیوع | راهحل | قطعه موردنیاز |
|---|---|---|---|---|
| ۱ | کثیفی/شل شدن کانکتور ribbon | متوسط | تمیزکاری و جاانداختن مجدد | — |
| ۲ | خرابی برد T-CON | زیاد | تعمیر/تعویض T-CON | T-CON board |
| ۳ | جدایی/خرابی COF (TAB) لبهٔ پنل | زیاد در خطوط عمودِ تکی | بازتابندگی TAB در کارگاه یا تعویض پنل | — / پنل |
| ۴ | خرابی خروجی ویدیوی مینبرد | کم | با تست منبع دیگر تشخیص داده میشود | main board |
| ۵ | ترک مویی/آسیب فیزیکی لایهٔ شیشهای | کم | معمولاً با لکه/شکستگی همراه است (شکستگی و ضربهخوردگی پنل (اقتصاد تعویض پنل)) | پنل |
۵. دستورالعمل تعویض قطعه (Repair Procedure)
- از برق بکشید و ۱۰ دقیقه صبر کنید.
- قاب پشت را باز کنید؛ موقعیت T-CON معمولاً زیر شیلد فلزی پشت لبهٔ پایین/میانی پنل است.
- کانکتورهای LVDS و ribbonهای پنل را عکسبرداری و جدا کنید؛ T-CON را باز کنید.
- T-CON جایگزین فقط با همان شماره فنی چاپشده روی برد معیوب تهیه شود (در بازار ایران برد تیکان ایکسویژن از فروشگاههای قطعات مثل boardshop/اریاتیوی قابل سفارش است).
- اگر با T-CON سالم خط باقی ماند، ایراد COF/پنل است: بازتابندگی TAB در کارگاههای تخصصی پنل انجام میشود؛ در غیر این صورت اقتصاد تعویض پنل را بررسی کنید (شکستگی و ضربهخوردگی پنل (اقتصاد تعویض پنل)).
- بستن و تست ۳۰ دقیقهای با محتوای متحرک.
۶. قطعات یدکی مرتبط
| نام قطعه (EN) | کد مرجع / Part Number | توضیح |
|---|---|---|
| T-CON board | شماره فنی از روی قطعهٔ معیوب/کاتالوگ مدل | وابسته به پنل، نه صرفاً برند |
| Ribbon/DSFB cable | شماره فنی از روی قطعهٔ معیوب | ارزانترین احتمال سختافزاری |
| Main board | شماره فنی از روی قطعهٔ معیوب | فقط پس از رد کردن گزینههای بالا |
هیچ شماره فنی ساختهشدهای در این جدول نوشته نشود؛ اگر منبع معتبری شماره نداده، همان جملهٔ «از روی قطعهٔ معیوب یا کاتالوگ مدل استخراج کنید» کافی است.
۷. تنظیمات و ریست پس از تعمیر
- پس از تعویض T-CON، Overscan/نمایش لبهها را چک کنید.
- در صورت شک به ایراد نرمافزاری گلوکها، Factory Reset از منو انجام شود (روشهای ریست ایکسویژن: راهنمای آچاره و سرویس IR).
- تنظیمات Sharpness را به مقدار کارخانه برگردانید تا خطوط مصنوعی post-processing حذف شود.
۸. نکات ایمنی
- لبهٔ پنل و نوارهای COF فوقالعاده حساساند؛ فشار ناخن روی حاشیهٔ پنل میتواند خط جدید ایجاد کند.
- هویهٔ هوای داغ فقط با آموزش و دمای کنترلشده؛ ذوب شدن لایهٔ پلاریزه غیرقابل برگشت است.
- خازنهای برد پاور حتی پس از قطع برق شارژ دارند.
۹. پیشگیری
- نصب محکم و دور از لرزش (طبقة تراز نبودن سهراهی دیوار).
- تمیزکاری حاشیهٔ پنل بدون اسپری مستقیم؛ مایع به COF نفوذ میکند.
- کاهش کنتراست/Sharpness افراطی که تشخیص خطای واقعی را دیر میکند.
۱۰. خطاهای رایج تعمیرکار
- تعویض پنل برای خطی که با تمیز کردن کانکتور ribbon حل میشد.
- «ضربه درمانی» (تپل روی قاب) بهجای عیبیابی؛ خطهای جدید ایجاد میکند.
- خرید T-CON بر اساس «سایز اینچ» بهجای شماره فنی برد/پنل.
- ندیدن تست OSD و اشتباه گرفتن ایراد HDMI با پنل.
۱۱. ایرادهای مرتبط
- پرش، لرزش و فلیکر تصویر
- شکستگی و ضربهخوردگی پنل (اقتصاد تعویض پنل)
- خرابی برد T-CON
- خرابی مینبرد (Main / MB)
- پورتهای HDMI و «سیگنال نیست»
- سایه، تصویر دوبل و ماندگاری تصویر (image retention / burn-in)
۱۲. منابع (Sources)
- علت و راهکارهای ایجاد خطوط افقی در صفحه تلویزیون ایکس ویژن — سرویس IR — دسترسی: ۱۴۰۵/۰۷/۰۴
- خطوط افقی و عمودی روی تلویزیون — تیوی ایکسویژن — دسترسی: ۱۴۰۵/۰۷/۰۴
- تعمیر خط روی تلویزیون — ۳سوت (xvision.servictv.com) — دسترسی: ۱۴۰۵/۰۷/۰۴
- علت خطوط افقی و عمودی روی تلویزیون چیست؟ — بیستیویسرویس — دسترسی: ۱۴۰۵/۰۷/۰۴
- تعمیر تلویزیون با ایراد خطوط عمودی — آپارات — دسترسی: ۱۴۰۵/۰۷/۰۴
- تعمیر خط روی تلویزیون — ویرگول ۳سوت — دسترسی: ۱۴۰۵/۰۷/۰۴
یادداشت هزینه (تقریبی)
- جدول مجازسیما: تعمیر برد T-CON حدود ۹۰۰٬۰۰۰ تا ۳٬۵۰۰٬۰۰۰ تومان (تقریبی، وابسته به نرخ روز). بازتابندگی COF و قیمت پنل مستند عمومی نشد.